Tarihçi-yazar Mehmet Kütükçüoğlu, Safranbolu’daki tarihi evlerin çatılarında geyik boynuzlarının nazar ve kötülükten korunma amacıyla yer aldığını açıkladı. Kütükçüoğlu, boynuzların korunma ve Allah’a sığınma dileğinin sembolü olarak kullanıldığını, bazı çatılarda ise ibrik ve kuş figürlerinin de aynı amaçla tercih edildiğini bildirdi.
Boynuzların kültürel anlamını, eski Türk inanışlarındaki geyik motifine bağlayan Kütükçüoğlu, geyiğin göksel yolculuklarda ve Gök Tanrı’ya ulaşmada aracı olarak kabul edildiğini aktardı. Tarihçi-yazar, geyiğin kurban edilen hayvanlar arasında yer aldığını ve yol gösterici niteliğini taşıdığını ifade etti.
İslamiyet’in kabulünden sonra geyik figürünün erenler ve derviş kültüründe sürdürüldüğünü belirten Kütükçüoğlu, Safranbolu ve çevresindeki geyik efsanelerinin bu kültürel sürekliliği gösterdiğini söyledi. Eflani, Küre-i Hadid ve Çalışlar’da da geyiklerle ilişkili hikâye ve rivayetlerin anlatıldığını kaydetti.
Safranbolu ve Karabük çevresinde yer alan bir efsaneye göre Baha Gazi, Aladağ’da geyiklerin taşıdığı odunlarla köprü yaptırmıştır. Rivayete göre köylüler geyiklerin odun taşımasını görünce hayvanlar gizemli biçimde kaybolmuştur. Efsanenin devamında Baha Gazi’nin eşini aramak üzere siyah bir dana gönderdiği ve dananın öldüğü yerin mezarının bulunduğu kabul edilmiştir.
Kütükçüoğlu, geyik, turna ve dana gibi hayvanların Türk kültüründe farklı manevi anlamlar taşıdığını belirtti. Ahmet Yesevi ile turna, Hacı Bektaş Veli ile güvercin ve Abdal Musa ile geyik postu arasında ilişkilendirilen efsaneleri bu örnekler arasında gösterdi. Safranbolu çatılarındaki geyik boynuzlarının ise bölgedeki farklı kültürel katmanları bir araya getirdiğini vurguladı.
Kaynak: Yeni Şafak
