Muş'un Varto ilçesine bağlı Çalıdere (Xwarik) köyü ile Bingöl'ün Karlıova ilçesine bağlı Kantarkaya (Şorka jerın) ve Ilıpınar köylerinde planlanan jeotermal kaynak arama projeleri hakkında İnsan Hakları Derneği Ekoloji ve Yaşam Hakkı Komisyonu açıklama yaptı. ÇED Olumlu kararlarının iptali istemiyle açılan davalarda 2 Kasım 2026 tarihinde bilirkişi eşliğinde keşif yapılacak.
Komisyon, enerji üretim projelerinin yalnızca üretim kapasitesi ve ekonomik getiri açısından değerlendirilmesinin yeterli olmadığını bildirdi. İnsan hakları, ekolojik denge, halk sağlığı, ihtiyaçlar ve gelecek kuşakların yaşam hakkının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Yaşam hakkının sağlıklı çevrede yaşama ve suya erişim haklarıyla birlikte ele alınması talep edildi.
Açıklamada, Karlıova'nın Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay zonlarının birleştiği üçlü eklem noktasında bulunduğu, Varto'nun ise 1966 depreminde ağır kayıplar yaşadığı belirtildi. Jeotermal santrallerde kullanılan akışkanın yeniden yeraltına basılması ile çıkarılmasının depremselliği tetikleyebileceği, atık akışkanlardaki arsenik, bor ve hidrojen sülfür salımının ise su kaynakları, tarım ve ekosistem sağlığı açısından risk oluşturabileceği aktarıldı.
Çalıdere'de 27 Ocak 2026'da başlayan direnişin, yaşam alanlarını koruma iradesini ortaya koyduğu ifade edildi. 2 Kasım 2026 itibarıyla yaklaşık 180 gün sürecek mücadelenin yöre halkının kararlarının dışında bırakılmasına ve doğanın korunmasına yönelik ısrarını sürdürdüğü belirtildi. Direnişin yalnızca bir köyü değil, doğal varlıkların ve yaşam hakkının korunmasını isteyen geniş bir talebi ifade ettiği kaydedildi.
Komisyon, çevresel zarar meydana gelmeden risklerin önceden belirlenmesini, bilimsel ve kapsamlı bilirkişi incelemeleri yapılmasını, halkın bilgilendirilerek hukuki süreçlere katılmasını istedi. Keşiflerin adil yargılanma hakkına uygun yürütülmesini gerektiren komisyon, Varto ve Karlıova halkının kaygılarının dikkate alınmasını, sürecin şeffaf yürütülmesini ve yaşam hakkını esas alan bir yaklaşım benimsenmesini talep etti.
Kaynak: Evrensel
