Doğu Akdeniz, doğal gaz üretimi, yatırım ve ihracat kapasitesiyle bölgedeki enerji şirketlerinin, devletlerin ve büyük güçlerin ekonomik çıkarlarının kesiştiği alan olmuştur. Sahalardaki paylar, boru hatları, LNG terminalleri, satış sözleşmeleri ve deniz yetki alanları, kaynakların nasıl değerlendirileceğini etkiliyor.

İsrail’deki Leviathan sahasında Chevron yüzde 39.66, İsrailli NewMed Energy yüzde 45.34, Ratio Energies ise yüzde 15 pay sahibi. Chevron aynı zamanda sahanın işletmecisi. Mısır’daki Zohr sahasında Eni yüzde 50, Rosneft yüzde 30, BP yüzde 10 ve Mubadala Energy yüzde 10 paya sahip. Kıbrıs’ın Aphrodite sahasında Chevron ve Shell’in BG Cyprus iştiraki yüzde 35’er, NewMed Energy yüzde 30 pay sahibi. Cronos sahasının ortağı ise Eni ve TotalEnergies.

Reuters’ın 7 Ağustos 2025 tarihli haberine göre Leviathan ortakları, Mısır’a 2040’a kadar yaklaşık 130 milyar metreküp gaz tedarikini öngören ve toplam değeri 35 milyar dolara kadar ulaşabilecek bir anlaşma yaptı. Mısır, İdku ve Dimyat LNG terminalleri sayesinde gazı sıvılaştırıp uluslararası pazarlara gönderebiliyor; ancak yüksek iç tüketim ve yerli üretimdeki gerileme ithalat ihtiyacını artırıyor.

Aphrodite için kaynak tahmini yaklaşık 100 milyar metreküp düzeyinde. Cronos ve Aphrodite sahalarında henüz üretim başlamadığından yıllık doğal gaz geliri bulunmuyor. Kıbrıs’ın gazının Mısır’daki tesislere ulaştırılması planlanıyor. Bu modelin yeni LNG tesisi ihtiyacını azaltabileceği, buna karşılık ihracatı Mısır altyapısına bağımlı hâle getirebileceği değerlendiriliyor.

Bölgedeki gazın Avrupa’ya ulaşma seçenekleri EastMed boru hattı, Mısır üzerinden LNG ihracatı ve Türkiye üzerinden kurulabilecek bağlantılar olarak sıralanıyor. EastMed, uzun deniz altı güzergâhı, teknik zorlukları ve yatırım maliyeti nedeniyle kesinleşmiş, faal bir hat değil. Türkiye bağlantısı ise üretici ülkelerin anlaşması, deniz yetki alanları sorunlarının çözülmesi, finansman ve uzun vadeli alım garantileri gerektiriyor.

Türkiye’nin doğal gaz ithalatı BOTAŞ verilerine göre 2024’te 52 milyar 756 milyon metreküp, 2025’te 58 milyar 920 milyon metreküp oldu. Ankara, Kıbrıs çevresindeki hidrokarbon kaynaklarının paylaşımında Kıbrıslı Türklerin haklarının dikkate alınmasını savunuyor. Great Sea Interconnector projesinin tahmini maliyeti 1.9 milyar avro olup Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail’i elektrik kablolarıyla birbirine bağlamayı amaçlıyor.

Kaynak: Evrensel