Cambridge Üniversitesi Viral Zoonotikler Laboratuvarı’ndan Prof. Dr. Jonathan Heeney’in öncülüğünde yürütülen çalışmada, yapay zeka destekli yeni bir kuş gribi aşısı geliştirildi. Çalışmanın sonuçları Cell Reports Medicine dergisinde yayımlandı.
Aşı, tek bir varyanta odaklanan geleneksel tasarım yaklaşımının yerine, kuş gribi virüsündeki geniş bir varyant yelpazesine karşı bağışıklık oluşturmayı amaçlıyor. Heeney, yaklaşımın viral evrimi takip etmek yerine gelecekteki değişimleri öngörmeye dayandığını belirtti. Geliştirilen yapının henüz ortaya çıkmamış mutasyonlara ve olası salgınlara karşı koruma sağlama potansiyeli taşıdığı ifade edildi.
Kuş gribi gibi RNA virüslerinin hayvanlardan insanlara bulaşabilmesi, hızlı mutasyon geçirebilmesi ve bağışıklık sisteminden kaçabilmesi, küresel sağlık açısından önemli riskler oluşturuyor. Mevcut pandemic preparedness sistemlerinin belirli varyantları stoklamaya dayanması nedeniyle bilim insanlarının virüsün değişimlerine zamanında uyum sağlamakta zorlandığı kaydedildi.
Hayvan deneylerinde yeni aşıyla aşılanan fareler ve gelincikler, insanlarda enfeksiyona yol açmış genetik olarak farklı kuş gribi varyantlarının tamamına karşı korundu. Dünya Sağlık Örgütü’nün mevcut kuş gribi aşısının kullanıldığı deneylerde ise aşılanan hayvanların yalnızca yarısının hayatta kaldığı aktarıldı.
Aşının tasarımında yaban hayatı, çiftlik hayvanları ve kuş gribine yakalanmış insanlardan elde edilen genetik dizi verileri kullanıldı. Yapay zeka aracılığıyla çalışan hesaplamalı evrimsel algoritmalar, virüsün küresel çeşitliliğini temsil eden beş sentetik antijen tasarladı. Bu antijenler, bağışıklık sistemini gelecekteki enfeksiyonlara karşı hazırlamak üzere aşının aktif maddesi olarak kullanılıyor.
Heeney, yapay zekanın aşı tasarım sürecini olağanüstü biçimde hızlandırdığını ve laboratuvar testlerinin aşının güvenli olduğunu doğruladığını belirtti. Projenin ulusal biyogüvenlik ile halk sağlığı sistemlerinde yeni bir hazırlık modeli sunabileceği değerlendirildi.
Kaynak: Milliyet Son Dakika
