Avrupa'nın dilsel ve kültürel geçmişine ilişkin uzun süredir tartışılan sorular, antik DNA araştırmalarıyla yeniden değerlendiriliyor. Nature'da yayımlanan kapsamlı çalışma, kıtanın farklı bölgelerinde yaşamış toplulukların genetik izlerini karşılaştırarak tarih öncesi göçlerin dillerin yayılışıyla ilişkisini inceliyor. Bulgular, bugünkü dil haritasının oluşumunda farklı dönemlerde gerçekleşen nüfus hareketlerinin rol oynamış olabileceğini gösteriyor.

>Araştırma, yaklaşık 4 bin yıl önce Baltık bölgesinden İsveç'e yönünde bir nüfus hareketi tespit etti. Daha önce varlığı bilinmeyen bir topluluğa ait genetik izlerin İskandinavya'dan Orta, Güney ve Batı Avrupa'ya, ardından Britanya Adaları'na yayıldığı belirlendi. Bu hareketlerin erken Cermen dillerinin gelişimi ve ilk rün yazıtlarının ortaya çıktığı dönemle zamansal olarak örtüştüğü kaydedildi.

Britanya'daki Anglo-Sakson topluluklarının antik DNA örnekleri de incelendi. İskandinavya ile kıta Avrupa'daki nüfus hareketleriyle ilişkilendirilen genetik özelliklerin bu topluluklarda güçlü biçimde temsil edildiği görüldü. Sonuçlar, Eski İngilizcenin gelişiminde rol oynayan toplulukların Britanya'ya ulaşmasında kıta Avrupa kaynaklı göçlerin etkili olduğu görüşünü destekledi.

Kelt dillerinin kökeni ve yayılışına ilişkin tartışmalara da yeni veriler sunuldu. Yaklaşık 2 bin 800 yıl önce Doğu-Orta Avrupa kökenli toplulukların Batı Avrupa ve Britanya'ya doğru hareket ettiği tespit edildi. Araştırmacılar, bu göçlerin Kelt kültürünün ve dillerinin batıya yayılmasıyla bağlantılı olabileceğini değerlendirdi. Bununla birlikte genetik bulgular, göç eden toplulukların konuştuğu dili tek başına kesin olarak belirlemiyor.

Çalışma, 4 bin 700'ü aşkın antik genomu inceleyerek Cermen dillerinin yayılmasından sonra Avrupa'daki göç yönünün değiştiğini gösterdi. Günümüz Almanya'nın bulunduğu bölgelerden İskandinavya'ya yönelen hareketler, Eski Nors dilinin gelişimi ve Viking kültürünün yükselişiyle ilişkili süreçle örtüştü. Vikinglerin kökeninin tek bir topluluğa bağlanması yerine, İskandinavya'nın kıta Avrupa ile kurduğu farklı dönemli nüfus ilişkileri öne çıkarıldı. Araştırmacılar, genetik değişimlerle dil yayılımının her zaman doğrudan ilişkili olmadığını ve bulguların arkeolojik ve dilbilimsel verilerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Kaynak: Karar