Ülgen Zeki Ok, Atatürk’ün ölümüne yol açan sirozun gelişiminde çocukluğundan itibaren geçirdiği sıtma ataklarının etkili olabileceğini öne sürüyor. Yazara göre tekrarlayan sıtma atakları, böbrek sancılarının sık sık aynı dönemlerde görülmesiyle ilişkili olabilir.
Daha önceki yazılarında Atatürk’ün Hiperreaktif Malaryal Splenomegali Sendromu nedeniyle yaşamını yitirmiş olabileceğini belirten Ok, yeni tanı yöntemlerinin Plasmodium malariae enfeksiyonunun seyrinde değişiklik yaratabileceğini düşünüyor. PCR uygulamasıyla Manisa’daki bir çocuk olgusunda 22 yıl sonra P. falciparum enfeksiyonunun da saptandığını aktaran yazar, bu sonucun geleneksel yöntemlerle atlanan enfeksiyonların sanıldığından daha yaygın olabileceğini gösterdiğini belirtiyor.
Toplumsal sıtma taramalarında P. malariae geleneksel yöntemlerle olguların yüzde 1-2’sinde, PCR tabanlı taramalarda ise yüzde 20 oranına kadar saptandığını kaydeden Ok, bu bulgunun Atatürk’ün 15 yaşında geçirdiği ilk atak dahil P. malariae ile enfekte olmuş olma olasılığını güçlendirdiğini düşünüyor. Yazara göre parazit belirtisiz biçimde kronikleşip 30-40 yıl boyunca kanda kalabiliyor.
Ok, immün komplekslerinin böbrek kılcal damarlarında birikmesiyle Kuartan sıtma nefropatisi gelişebileceğini aktarıyor. Atatürk’ün böbrek hastalığının pyelonefrite değil siper nefritine benzediği yönündeki teze katılan yazar, solunum yolu tutulumu ve kanama olmaması ile sıtanın eşlik etmesi ve atakların tekrarlamasının etken olarak Hantavirüs yerine P. malariae düşünülmesini gerektirdiğini savunuyor.
Atatürk’ün 1918’de Suriye’de geçirdiği ağır sıtmanın P. falciparum kaynaklı olma olasılığını yüksek bulan Ok, aynı yıl Viyana’da idrarda Escherichia coli üremiş olmasının böbrekte ayrıca bakteriyel nefrit geliştiğine işaret edebileceğini belirtiyor. Kronik sıtmanın tek başına siroz oluşturmadığını vurgulayan yazar, farklı sıtma türlerine ait antijenlerin aşırı uyarımı sonucu gelişen sendromun Atatürk’ün ve Romanya Kraliçesi Marie’nin hastalıklarını açıklayabileceğini düşünüyor.
Mehmet Akif Ersoy ve Marie için hepatit C enfeksiyonunun tabloya eklenmiş olma ihtimali bulunduğunu belirten Ok, Ersoy’un Mısır’ın Nil deltasında şistozomiyaz enfeksiyonu geçirmiş olabileceğini de değerlendiriyor. Sonuç olarak yazar, Atatürk’ün sirozunda başta sıtma olmak üzere birden fazla kronik enfeksiyonun rol oynayabileceğini ve alkolün temel neden yerine hızlandırıcı bir faktör sayılabileceğini savunuyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
