Akdeniz'de zehirli deniz canlıları alarmı: 'Tanımadığınız balığı yemeyin'

Yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte Akdeniz kıyılarındaki tatil yoğunluğu artarken, uzmanlardan zehirli ve istilacı deniz canlılarına karşı önemli uyarılar geldi. Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Rıza Köşker, son 20 yılda Akdeniz'de zehirli türlerin belirgin şekilde çoğaldığını açıkladı.

Yeni türler kıyılarımızda görülmeye başlandı

Köşker, balon balığı ve aslan balığının yanı sıra uzun dikenli deniz kestanesi, çizgili kedi yılan balığı ve kutu balığı gibi türlerin de Türkiye kıyılarında kendini gösterdiğini söyledi. Uzmana göre, Akdeniz'e sürekli olarak yeni türler göç etmeye devam ediyor.

Balon balığının eti de zehirli

Balon balığının bünyesinde barındırdığı tetrodotoksin maddesinin ısıya karşı dirençli olduğunu vurgulayan Köşker, pişirmenin zehri etkisiz hale getirmediğini belirtti. Toplumda yalnızca iç organlarının tehlikeli olduğuna dair yanlış bir kanı bulunduğunu ifade eden Köşker, bilimsel araştırmaların balon balığı etinin de zehirli olduğunu kanıtladığını kaydetti.

Köşker, "Tüketilmesi ölümcül zehirlenmelere yol açabilir. Balon balığının derisinde de yüksek oranda toksin bulunabiliyor. Özellikle ellerinde açık yara bulunan vatandaşlar ve amatör balıkçılar, balon balığının derisine çıplak elle temas etmemelidir. Toksin, açık yaradan vücuda geçerek zehirlenmeye neden olabilir" diye konuştu.

Aslan balığı ve deniz kestanesinde diken tehlikesi

Aslan balığının etinin tüketilebildiğini ancak yüzgeç dikenlerinde zehir bulunduğunu aktaran Köşker, bu türün ağırlıklı olarak kayalık alanlarda yaşadığını ve fazla hareket etmediğini söyledi. Diken batmasının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurgulayan Köşker, Doğu Akdeniz kıyılarında yaygınlaşan uzun dikenli deniz kestanesinin de aynı riski taşıdığını belirtti.

Köşker, kayalık bölgelerde denize girenlerin bu canlılara karşı dikkatli olması gerektiğini sözlerine ekledi.

"Tanımadığımız balıkları kesinlikle tüketmemeliyiz"

Artık "Denizden babam çıksa yerim" anlayışının terk edilmesi gerektiğini dile getiren Köşker, tanınmayan balıkların asla sofraya getirilmemesi gerektiğini vurguladı. Yaz döneminde nüfusu katlanan sahil bölgelerinde sağlık personelinin farkındalığının artırılması ve plajlarda bilgilendirici afişlerin yer almasının yeni zehirlenmelerin önlenmesine katkı sağlayacağını kaydetti.

Acil müdahale nasıl yapılmalı?

Avrupa Dalış Güvenliği Ağı Derneği Eğitmeni ve Acil Tıp Uzmanı Dr. Tolga Taymaz da küresel ısınma ve insan kaynaklı etkenler nedeniyle denizlerde istilacı türlerin artış gösterdiğini doğruladı. Aslan balığı dikeninin temas etmesi halinde şiddetli ağrı, uyuşukluk, morarma, bulantı, kusma ve kalp ritim bozukluğu gibi belirtilerin ortaya çıkabileceğini belirten Taymaz, ilk müdahale yöntemlerini sıraladı.

Taymaz, "Etkilenen bölge, dayanılabilecek sıcaklıktaki yaklaşık 40-45 derecelik suya tutulmalı, yara içinde diken kalıp kalmadığı kontrol edilmeli ve en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Zehirli deniz kestanesinde de benzer tedbirler uygulanabilir. Deri bütünlüğünün bozulduğu her durumda mutlaka tetanos aşısının da yaptırılması gerekmektedir" ifadelerini kullandı.

Balon balığı tüketimi ölümcül sonuçlar doğuruyor

Balon balığı tüketiminin hayati risk taşıdığının altını çizen Taymaz, zehirlenme şüphesi durumunda vakit kaybetmeden tam teşekküllü bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini söyledi. Ölümlerin büyük çoğunluğunun ilk 6 saat içinde gerçekleştiğini belirten Taymaz, bu zehirlenmeye karşı geliştirilmiş özel bir antidot bulunmadığını, uygulanan destek tedavisinin ise her zaman başarılı olamayabileceğini sözlerine ekledi.