Türkiye Cumhuriyeti, 29 Ekim 1923'te TBMM'de oylamayla ilan edildi. 103. yılına ulaşan Cumhuriyet'in kuruluşu, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde yürütülen bağımsızlık mücadelesinin dönüm noktası oldu. Egemenliğin millete ait olduğu ilkesi, yeni devlet yönetiminin temeli olarak belirlendi.
Cumhuriyet'e giden yol, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemindeki savaşlar, Mondros Ateşkes Antlaşması, işgaller ve Kurtuluş Savaşı ile şekillendi. TBMM'nin 23 Nisan 1920'de açılması, 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılması ve 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Barış Antlaşması bu sürecin önemli adımlarıydı.
İlk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa olan yeni devlet, yalnızca yönetim biçimini değiştirmedi. Şubat 1923'te toplanan İzmir İktisat Kongresi ekonomik bağımsızlık için yol haritası çizdi. Demiryolu, fabrika, tarım ve bankacılık alanlarındaki çalışmalar üretime dayalı bir ekonominin temelini oluşturmayı amaçladı.
Genç Cumhuriyet'in karşılaştığı ağır borç, sınırlı sanayi altyapısı, düşük eğitim düzeyi ve savaşların yıprattığı ekonomik yapı kalkınma hedeflerini zorlu hâle getiriyordu. Refahın artırılması, yaşam kalitesinin yükseltilmesi, eğitimin yaygınlaştırılması ve kalkınmanın toplumun bütün kesimlerine ulaşması temel amaçlar arasında yer aldı.
Toplumsal alanda 1924'te Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim birleştirildi. 1926'da Türk Medeni Kanunu kabul edildi, 1928'de Harf Devrimi gerçekleştirildi. Kadınlar 1930'da belediye seçimlerinde, 1934'te ise milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı kazandı.
Atatürk'ün en büyük eser olarak nitelendirdiği Cumhuriyet, bağımsızlık, bilim, üretim ve çağdaşlaşma hedefleriyle 103 yıllık bir miras oluşturdu. Bu mirasın bugüne taşınması, güçlü ekonomi, adil gelir dağılımı, nitelikli eğitim ve fırsat eşitliği hedefleriyle anlam kazanıyor.
Kaynak: Bloomberg HT
