Zayıflamak ya da formda kalmak isteyenler için yıllardır tek bir formül sunuluyor: Aldığın kalori, harcadığın kaloriden az olsun. Ancak tıp dünyasından gelen son araştırmalar, insan vücudunun basit bir hesap makinesi olmadığını ve her kaloriyi aynı şekilde işlemediğini kanıtlıyor.
Laboratuvar Kalorisi Gerçek Kalori Değil
Yiyeceklerin kalorileri laboratuvar ortamında, besinin tamamen yakılarak açığa çıkan ısı miktarının ölçüldüğü 'bomba kalorimetresi' yöntemiyle hesaplanır. Ancak insan sindirim sistemi bir fırın değildir. Boston Çocuk Hastanesi'nde endokrinolog Dr. David Ludwig, "Bir bomba kalorimetresine talaş koysanız, gram başına yaklaşık 4 kalori elde edersiniz. Eğer bir termitseniz, evet bundan kalori alırsınız. Ama insanlar alamaz" diyerek durumu özetliyor.
Besin Kalitesi Mi, Kalori Miktarı Mı?
Tufts Üniversitesi Gıda Tıp Enstitüsü Direktörü Dr. Dariush Mozaffarian'a göre farklı gıdaların beyin, karaciğer, yağ hücreleri, kas fonksiyonu, pankreas ve metabolizma üzerinde çok farklı etkileri var. Örneğin; beyaz ekmek, şekerli içecekler ve hazır makarnalar gibi yüksek glisemik indeksli gıdalar hızla kana karışarak insülin hormonunu tetikler ve vücudu 'yağ depolama' moduna geçirir. Buna karşılık tam tahıllar, tohumlar ve dirençli nişasta içeren baklagiller sindirime direnç gösterir.
100 Kalorilik Kola mı, 200 Kalorilik Kuruyemiş mi?
Dr. David Ludwig çarpıcı bir örnek veriyor: "100 kalorilik şekerli bir içecek tüketmenin, 200 kalorilik bir kuruyemişten daha iyi kilo kontrolü sağlaması gerektiği düşünülebilir. Aslında tam tersi olur. Çünkü o 100 kalori, vücudunuzu yağ depolamaya yönlendirir ve çok daha çabuk acıkmanıza yol açar." Bu durum, aldığınız kalori az gibi görünse bile günün sonunda kendinizi daha çok yerken bulmanıza neden olabilir.
Pişirme Yöntemi ve Olgunluk Kaloriyi Değiştirir
Bir besinden ne kadar kalori alacağınız, o besini nasıl hazırladığınızla doğrudan ilişkilidir. Yiyecekleri öğütmek hücre duvarlarını parçalayarak kalori emilimini artırır. Bütün olarak yenen bademdeki kalorilerin önemli bir kısmı sindirilmeden vücuttan atılırken, badem ezmesine dönüştürüldüğünde emilen kalori miktarı önemli ölçüde yükselir. Pişmiş yiyeceklerin moleküler yapısı gevşediği için vücut tarafından çok daha kolay sindirilir. Muz gibi meyveler henüz tam olgunlaşmamışken yüksek oranda dirençli nişasta içerir; olgunlaştıkça bu nişasta basit şekerlere dönüşür.
Bireysel Farklılıklar ve Uyku
Harvard Tıp Fakültesi obezite uzmanı Dr. Fatima Cody Stanford, genetik faktörlerin bireyler arasında kalori harcama ve depolama konusunda ciddi farklar yarattığını belirtiyor. Tek bir gecelik uykusuzluk bile hormonal dengeyi bozarak, normal bir güne kıyasla daha fazla kalori emilimine ya da daha az enerji yakımına neden olabilir. Uzmanlar, kalori sayımının porsiyon kontrolü için kaba bir rehber olarak kullanılabileceğini ancak sadece sayılara odaklanıp besinin kalitesini göz ardı etmenin hedefe ulaşmayı zorlaştırabileceğini vurguluyor.
