Mühimmat üretimi 'pamuk ipliğine' bağlı! Türkiye, Avrupa’ya çare olabilir mi?

Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr –Pamuğun savunma sanayisindeki öneminin arkasında tek bir ana neden var: Top mermilerinde kullanılan barutun temel maddesi olan nitroselüloz, pamuk liflerinden elde ediliyor. Pamuk toplandıktan sonra tohumun üzerinde kalan kısa liflere "linter" deniyor. Bu lifler temizlendiğinde yüzde 98'den fazla saf selüloz oranına ulaşıyor. Neredeyse hiç yabancı madde içermeyen bu yapısı, pamuğu askeri patlayıcılar için mükemmel bir ham madde yapıyor. Bu lifleri patlayıcı maddeye dönüştürmek ise yüksek güvenlik ve uzmanlık istiyor. Elde edilen ürün; top mermileribaşta olmak üzere mermive askerî patlayıcılargibi mühimmatlardaitici güç olarak kullanılıyor. Mühimmat üretimi için hayati önem taşıyan bu durum, geçmişte Avrupa ülkeleri için bir sorun değildi. Ancak 2022 yılında Rusya ile Ukrayna arasında başlayan savaş her şeyi değiştirdi.

Alıntı Metni

İHTİYACIN YÜZDE 70’İNİ ÇİN KARŞILIYOR

Ukrayna savaşının ardından Avrupa ülkeleri mühimmat üretimini artırmak istemiş olsa daham madde eksikliğibu konudabüyük bir engel çıkardı. Sıkıntının ana sebebi, Avrupa'nın bu konudaki en büyük tedarikçisinin Çin olmasıydı. Avrupa’nın dev savunma şirketlerindenRheinmetall'inCEO'suArminPapperger,daha önce yaptığı bir açıklamadaAvrupa'nın pamuk lifi ihtiyacının yaklaşık yüzde 70'ini Çin'den karşıladığını belirtmişti. Uzmanlara göreÇin ile Avrupa arasındaki ticari kısıtlamalar ve siyasi gerginlikler göz önüne alındığında, bu bağımlılığın gelecekte mühimmat üretimini daha da zorlaştırması oldukça muhtemeldi.

2025 yılı verilerine göre Avrupa, patlayıcı için gereken bu ham maddenin çok az kısmını kendi üretebiliyor. Üretim sadece Almanya, Fransa,Çekyave Polonya'daki kısıtlı kapasiteye sahip fabrikalarda yapılıyor. Bu tesislerin yıllık üretimi 4 bin 500 ile 10 bin ton arasında kalıyor. Ancak bu miktar artan ihtiyacı karşılamaya yetmiyor. Uzmanlara göre sadece Ukrayna’nın yıllık pamuk lifi ihtiyacı bile 6 bin tonakadarulaşabiliyor.

Alıntı Metni

ORTA DOĞU VE ORTA ASYA ÜLKELERİ ÖNE ÇIKIYOR

Avrupa’nın üretimde yetersiz kalması ve Çin ile yaşanabilecek tedarik sorunları, Orta Doğu ve Orta Asya ülkelerini öne çıkarıyor. Pamuk üretimi ve ihracatında güçlü olan Türkiye, Özbekistan, Mısır ve Kazakistan gibi ülkeler Avrupa için kritik birer tedarikçi hâline gelebilir. ABD verilerine göre Türkiye, 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 53 artışla 203 bin 100 ton pamuk ipliği ihraç etti. Mısır’ın 2026-2027 yıllarında yaklaşık 70 bin 800 metrik ton pamuk üretmesi bekleniyor. Özbekistan’ın ise 2025-2026'da 750 bin ton, 2026-2027'de ise 780 bin ton işlenmiş pamuk üreteceği tahmin ediliyor. Bir diğer üretici Kazakistan ise pamuk ticaretiniçoğunluklaÇin, Türkiye ve Rusya ile yapıyor. Ukrayna savaşının başından bu yana Rusya ile Kazakistan arasındaki pamuk ticaretinin yüzde 60 arttığı belirtiliyor.

Uzmanlar, Avrupalı üreticilerin yatırımları artırsa bile başka zorluklarla karşılaşacağını söylüyor. Özellikle Avrupa ülkelerinin çevresel projelere ve sosyal yardımlara büyük bütçeler ayırması nedeniyle, savunma ve kimya sanayisine yeterince kaynak aktarılamayacağı ifade ediliyor.

Alıntı Metni