Avrupa'yı kapkaranlık eden gökyüzü şovu: 72 yıl sonra ilk tam Güneş tutulması

Avrupa'yı kapkaranlık eden gökyüzü şovu: Önceki gün yaşanan tam Güneş tutulması, Rusya'nın ücra Arktik kuzeyinden başlayarak Batı Avrupa'nın geniş bir bölgesi üzerinde bir yay çizdi ve Akdeniz'in üzerinde sona erdi. Tarihi gök olayı en net şekilde İspanya, İzlanda, Grönland ve Portekiz'in küçük bir bölgesinden izlenebildi. Parçalı tutulma ise kıta genelinde, Kanada'da, ABD'nin kuzey kesimlerinde ve Afrika'nın kuzeybatısında gözlemlendi.

Tutulma anı yaşananlar

Ay'ın Güneş'i tamamen örtmesiyle birlikte kıtanın bazı bölgeleri gündüz saatlerinde karanlığa gömüldü. Sıcaklıklar hissedilir şekilde düşerken, kuşlar aniden sessizleşti. Milyonlarca insan, Güneş'in neredeyse tamamen engellenen ışığı altında gökyüzüne bakarak bu ender anı yakalamaya çalıştı.

Turizm patlaması yaşandı

İzlanda'da halk, 72 yıl aradan sonra ülkenin ilk tam Güneş tutulmasını izlemek için hava, kara ve deniz yoluyla gözlem noktalarına akın etti. NASA da İzlanda üzerinden yüksek irtifada uçan WB-57 uçağıyla Ay'ın gölgesini takip eden ekipler arasında yer aldı.

İspanya ise tam anlamıyla bir turizm patlaması yaşadı. Çarşamba günü milyonlarca İspanyol, bulutsuz havanın tadını çıkarmak için şehir ve kasabalara yöneldi. Ülkenin bir asırdan uzun süredir tanıklık ettiği ilk tam Güneş tutulması, özel charter uçuşlarından canlı yayınlara kadar pek çok organizasyona ilham verdi. İspanyol havayolu şirketi Iberia, deniz seviyesinden 10 bin metre yükseklikteki özel seferiyle Güneş, Ay ve Dünya'nın hizalanma anını canlı olarak yayınladı.

Tutulma ekonomiyi de canlandırdı

İspanyol yetkililer, ülkenin kuzeybatısındaki A Coruna'dan Akdeniz adası Mallorca'ya kadar 200 kilometrelik tutulma güzergahına yaklaşık 6 milyon kişinin akın ettiğini açıkladı. Bu tutulma çılgınlığı sayesinde 450 bin ekstra turistin İspanyol ekonomisine 347 milyon euroluk canlılık kattığı bildirildi.

İngiliz astrofizikçi Graham Jones, İspanya'da yaptığı açıklamada, "Tam kararma rotası oldukça dar. Genişliği yalnızca birkaç yüz kilometre. İspanya'yı bu kadar özel kılan da tam kararma rotasının yarımadanın bir ucundan diğerine uzanması" ifadelerini kullandı.

Londra'nın güneydoğusundaki Brunswick Park'ta ise her yaştan kalabalık, yüzde 92 oranında gerçekleşen tutulmayı özel gözlükler ve çeşitli yöntemlerle izledi. Bu, Avrupa'da 2006 yılından bu yana yaşanan ilk Güneş tutulması olma özelliğini taşıyor.

Bilimsel perspektif

Güneş tutulması, Ay'ın Dünya ile Güneş arasından geçerek Güneş ışığını kısmen veya tamamen örtmesi olayı olarak tanımlanıyor. Bu sırada Ay'ın gölgesi Dünya yüzeyine düşüyor ve gündüz vakti kısa süreli bir alacakaranlık yaşanıyor.

İnsanlık tarihi boyunca tutulmalar, doğanın olağan akışını anlık olarak durduruyormuş gibi göründükleri için derin bir hayranlık, korku ve saygı uyandırmıştır. Güneş ve Ay'ın hizalanmasıyla oluşan "umbra" (tam gölge), sıcaklıkların düştüğü, gölgelerin tuhaf açılarla belirdiği ve bazı hayvanların uykuya daldığı eşsiz bir ortam yaratır.

Bilim insanlarına nadir fırsat

Paris Gözlemevi verilerine göre, Ay'ın tam gölgesi Dünya yüzeyinde saatte 3 bin 430 kilometre hızla ilerliyor. Bu nedenle belirli bir noktadan izlenebilen tam kararma anı yalnızca birkaç dakika sürüyor. Parçalı tutulmanın toplam süresi ise bir saat 45 dakikayı buluyor. Uzmanlar, bu tutulmanın Güneş'in atmosferini ve en dış katmanını incelemek için bilim insanlarına paha biçilmez bir araştırma olanağı sunduğunu vurguladı.